نقش آب در استقامت ورزشكاران
بعد از اكسيژن، آب مهمترين چيزي است که به آن نياز داريم. بدن ما از 70 درصد آب تشکيل شده است و تقريباً 80 درصد خون را آب تشکيل ميدهد. آب بهترين حلال است كه براي دفع سموم بدن ضروري ميباشد. «دكتر ونسان» عقيده دارد: "پيري و چروكيدگي ناشي از كاهش آب بدن است. بدن نوزادان داراي 85 درصد آب است، در صورتي كه در تركيب بدن يك فرد پير حداكثر 60 درصد آب وجود دارد."
يک فرد بزرگسال بايد در روز 8 تا 10 ليوان مايعات مصرف نمايد. ورزشکاران به نوشيدن مايعات بيشتري نياز دارند. در زمان فعاليت بيش از يک ساعت در گرما، ممکن است نياز به مايعات به دو يا حتي سه برابر افزايش يابد. حتي در روزهاي خنک و فعاليتهاي کوتاه مدت، شما بايد بيشتر از يک فرد غيرورزشکار مايعات بنوشيد. آب با شستن سمومي که در سلولها توليد ميشود، بدن را پاک کرده و دماي بدن را کنترل مينمايد. اگر به اندازه کافي و براي جبران عرق، آب ننوشيد، خون غليظ شده و جريان آن کند ميشود. اين امر باعث ميگردد که فشار زيادي بر روي قلب وارد شود. در صورتي که کمبود مايعات، زياد باشد، بدن به اندازه کافي آب براي توليد عرق ندارد. در اين صورت درجه حرارت بدن ميتواند تا حدّ خطرناکي بالا برود.
عرق کردن زياد، بلافاصله از وزن بدن ميکاهد. علت آن از بين رفتن نسوج چربي نيست، بلکه مربوط به کم شدن آب بدن است. اما اين کم شدن وزن با نوشيدن آب فوراً جبران ميشود. بنابراين بهتر است قبل از ورزش، ضمن آن و بعد از آن، اقدام به نوشيدن آب شود تا آب بدن کم نگردد. مايعات را نبايد به مقدار زياد و سرد نوشيد. تنها نوشيدنيهايي که درجه حرارت محيط را دارند، سريع جذب ميشوند. حتي در گرماي زياد، نوشيدن مايعات سرد جايز نيست. زيرا موجب اختلال در عمل جذب ميشود.
يک ورزشکار ممکن است در ظرف يک ساعت ورزش شديد، نزديك به 3 ليتر آب را از دست بدهد. در صورتي که اين مايعات از دسترفته جايگزين نشوند، ممکن است کمآبي عارض گردد. کمآبي يا دهيدراسيون، اثر منفي و شديد روي کارآيي ورزشكار دارد. حتي کمآبي خفيف نيز ميتواند با سرگيجه و سردرد همراه باشد. در بسياري از موارد، ورزش واقعاً واکنش تشنگي را مختل ميکند. به هنگام ورزش، شما مقدار زيادي آب را از دست ميدهيد، درحاليكه احساس تشنگي نخواهيد كرد. يک ورزشکار، لازم است که بهطور آگاهانه بيش از آنچه که احساس نياز ميكند، آب بنوشد. (بهويژه زماني که در گرما ورزش ميکند)
چون كاهش آب بدن، موجب كاهش توان كار ميشود، لازم است يك «سياست آب» برقرار نماييم، به نحوي كه به افراد عادت دهيم قبل از تشنگي آب بنوشند (زيرا تشنگي يك علامت تأخيري كمبود آب است) تا به منظور جلوگيري از كاهش آب بدن حتي الامكان ذخيره كافي آب در بدن موجود باشد. بر اساس تجربياتي كه در طي سالها كسب شده، ميتوانيم توصيه كنيم كه در مدت سه ساعت قبل از شروع فعاليت، در درجه حرارت معمولي بيش از نيم ليتر آب به تدريج نوشيده شود، تا موجب سوء هاضمه نگردد.
دو ليوان مايعات را دو ساعت قبل از مسابقه يا تمرين بياشاميد. پانزده دقيقه قبل از شروع ورزش، يک ليوان ديگر نيز بنوشيد. در طي ورزش نيز براي جايگزيني مايعات از دست رفته و اجتناب از گرماي بيش از حدّ، هر20 دقيقه يك ليوان مايعات بنوشيد، پس از ورزش نيز به مصرف مايعات ادامه دهيد. شما ميتوانيد از غذاهايي که آب زيادي دارند (مانند هندوانه) و انواع آبميوه استفاده کنيد. بهتر است بدانيد که نوشيدنيهاي حاوي کافئين (نظير قهوه و چاي) ادرارآور بوده و بيشتر موجب كاهش آب بدن ميگردند.
آب ميوهها داراي خصوصيات ميوهها هستند و چون باقيمانده قليايي دارند، براي از بين بردن اسيدوز ناشي از خستگي مناسب ميباشند. نبايد به هيچ وجه نوشابههاي گازدار و نوشابههاي داراي اسانس ميوه را با آب ميوههاي طبيعي اشتباه گرفت. چون نه داراي ويتاميني هستند و نه داراي املاح. بلكه سه عيب عمده دارند:
- مقدار زيادي شكر مصنوعي (ساكاروز) دارند كه بيماريزا است
- گاز كربنيك آن موجب اخلال در سيستم گوارشي ميگردد.
- موجب نارسايي در جذب كلسيم و تحليل استخوانهاي بدن ميگردند. پس بهتر است گول تبليغات عدهاي سودجو را درخصوص نوشابهها، خصوصاً نوشابههاي ورزشي نخوريد! هيچچيز بهتر از مواد طبيعي نيست.